Αριστοτέλους «Ηθικά Νικομάχεια» – Ο μεγαλοπρεπής άνθρωπος

 δὲ μεγαλοπρεπὴς ἐπιστήμονι ἔοικεν: τὸ πρέπον γὰρ δύναται θεωρῆσαι καὶ δαπανῆσαι μεγάλα ἐμμελῶς.

 […] αἱ δὴ τοῦ μεγαλοπρεποῦς δαπάναι μεγάλαι καὶ πρέπουσαι. τοιαῦτα δὴ καὶ τὰ ἔργα: οὕτω γὰρ ἔσται 

μέγα δαπάνημα καὶ πρέπον τῷ ἔργῳ. ὥστε τὸ μὲν ἔργον τῆς δαπάνης ἄξιον δεῖ εἶναι, τὴν δὲ δαπάνην

τοῦ ἔργου,  καὶ ὑπερβάλλειν.δαπανήσει δὲ τὰ τοιαῦτα  μεγαλοπρεπὴς τοῦ καλοῦ ἕνεκα: κοινὸν γὰρ 

τοῦτο ταῖς ἀρεταῖς. καὶ ἔτι ἡδέως καὶ προετικῶς:  γὰρ ἀκριβολογία μικροπρεπές. καὶ πῶς κάλλιστον 

καὶ πρεπωδέστατον, σκέψαιτ᾽ ἂν μᾶλλον  πόσου καὶ πῶς ἐλαχίστου. ἀναγκαῖον δὴ καὶ ἐλευθέριον τὸν

μεγαλοπρεπῆ εἶναι. καὶ γὰρ  ἐλευθέριος δαπανήσει  δεῖ καὶὡς δεῖ: ἐν τούτοις δὲ τὸ μέγα τοῦ 

μεγαλοπρεποῦς, οἷον μέγεθος, περὶ ταῦτα τῆς ἐλευθεριότητος οὔσης, καὶ ἀπὸ τῆς ἴσης δαπάνης τὸ ἔργον

 ποιήσει μεγαλοπρεπέστερον. οὐ γὰρ  αὐτὴ ἀρετὴ κτήματος καὶ ἔργου. κτῆμα μὲν γὰρ τὸ πλείστου 

ἄξιον τιμιώτατον, οἷον χρυσός, ἔργον δὲ τὸ μέγα καὶ καλόν (τοῦ γὰρτοιούτου  θεωρία θαυμαστή, τὸ 

δὲ μεγαλοπρεπὲς θαυμαστόν): καὶ ἔστιν ἔργου ἀρετή, μεγαλοπρέπεια, ἐν μεγέθει. ἔστι δὲ τῶν 

δαπανημάτων οἷα λέγομεν τὰ τίμια, οἷοντὰ περὶ θεούς, ἀναθήματα καὶ κατασκευαὶ καὶ θυσίαι,  […]

ἐν ἅπασι δ᾽ ὥσπερ εἴρηται, καὶ πρὸς τὸν πράττοντα ἀναφέρεται τὸ τίς ὢν καὶ τίνων ὑπαρχόντων: 

ἄξια γὰρ δεῖ τούτων εἶναι, καὶ μὴ μόνον τῷ ἔργῳ ἀλλὰ καὶ τῷ ποιοῦντι πρέπειν. διὸ πένης μὲν

οὐκ ἂν εἴη μεγαλοπρεπής: οὐ γὰρ ἔστιν ἀφ᾽ ὧν πολλὰ δαπανήσει πρεπόντως.

 

«Ο μεγαλοπρεπής μοιάζει με τον ειδήμονα άνθρωπο, αφού μπορεί να διακρίνει το πρέπον και να δαπανά μεγάλα ποσά με τρόπο καλόγουστο και καλαίσθητο. Οι δαπάνες λοιπόν του μεγαλοπρεπούς είναι μεγάλες και πρέπουσες. Τέτοια, επομένως, και τα έργα του. Γιατί έτσι η δαπάνη θα είναι μεγάλη και στην πρέπουσα σχέση με το έργο. Αυτό θα πει ότι το έργο πρέπει να είναι άξιο της δαπάνης και η δαπάνη άξια του έργου ή και να το ξεπερνάει. Όλες αυτού του είδους τις δαπάνες ο μεγαλοπρεπής θα τις κάνει για χάρη της ομορφιάς, αυτό είναι το κοινό γνώρισμα όλων των αρετών. Θα τις κάνει επίσης με ευχαρίστηση και γενναιοδωρία γιατί η τσιγκουνιά είναι κάτι το μικροπρεπές. Και πιο πολύ θα τον απασχολήσει το πώς μπορεί το έργο να γίνει όσο γίνεται ωραιότερο και όσο γίνεται πιο πρέπον παρά το έναντι τίνος ποσού θα πραγματοποιηθεί το έργο και πως με το λιγότερο κόστος. Υποχρεωτικά λοιπόν ο μεγαλοπρεπής είναι και ελευθέριος, αφού και ο ελευθέριος δαπανά αυτά που πρέπει και με τον τρόπο που πρέπει: με αυτά σχετίζεται το ‘μεγάλο’ του μεγαλοπρεπούς, ‘το μέγεθος’ ας πούμε και η ελευθεριότητα με αυτά έχει να κάνει: απλώς με ίση δαπάνη ο μεγαλοπρεπής θα κάνει το έργο με μεγαλύτερη μεγαλοπρέπεια. Άλλη πράγματι είναι η αξία των υλικών αγαθών και άλλη  η αξία των έργων: πολυτιμότερο υλικό αγαθό είναι αυτό που κοστίζει ακριβά, π.χ. το χρυσάφι, πολυτιμότερο όμως έργο είναι αυτό που είναι μεγάλο και ωραίο (γιατί η θέα ενός τέτοιου έργου κινεί τον θαυμασμό). Και η αξία ενός έργου, η μεγαλοπρέπειά του, βρίσκεται στο μέγεθος. Η μεγαλοπρέπεια σχετίζεται με τις δαπάνες που τις λέμε ‘άξιες τιμής’. Τέτοιες είναι π.χ. οι δαπάνες που σχετίζονται με τους θεούς (προσφορές, κτίσματα, θυσίες). […] Σε όλες όμως αυτές τις περιπτώσεις, όπως έχουμε πει, οι δαπάνες εξετάζονται και σε σχέση με αυτόν που τις κάνει: ποιος είναι και ποια είναι τα περιουσιακά του στοιχεία. Γιατί οι δαπάνες πρέπει να είναι άξιες των περιουσιακών στοιχείων και να ταιριάζουν όχι μόνο με το έργο αλλά και με το πρόσωπο που τις κάνει. Αυτός είναι ο λόγος που ο φτωχός άνθρωπος δεν μπορεί να είναι μεγαλοπρεπής, αφού δεν έχει τα μέσα που θα του επιτρέψουν να δαπανήσει με τον πρέποντα τρόπο μεγάλα ποσά.»

 

 

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ: Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια, βιβλία Α’-Δ’. Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Δημήτριος Λυπουρλής. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος. 2006.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s